Lajmet e fundit | Klikoje.al

Tag: psikologji

  • Testi Rorschach/ Bazuar në këto njolla boje, zbuloni tiparet më të fshehura të personalitetit tuaj

    Testi Rorschach/ Bazuar në këto njolla boje, zbuloni tiparet më të fshehura të personalitetit tuaj

    Në fushën e psikologjisë dhe psikiatrisë, interpretimi i vizatimeve të paqarta përdoret për të vlerësuar personalitetin e një individi, në veçanti përdoret testi Rorschach, emëruar nga krijuesi i tij Hermann Rorschach. Është një test psikologjik projektiv, i dobishëm për të analizuar dhe hetuar tiparet më të fshehura të personalitetit të një individi.

    Imazhet e testit Rorschach ofrojnë mundësinë për të vlerësuar aspekte të ndryshme si: funksionimi i mendimit, shqetësimi emocional, vetëpërfaqësimi, aftësia për t’u lidhur me të tjerët.

    Ky test psikologjik është i ndarë në një seri imazhesh të karakterizuara nga njolla boje, dhe subjekti duhet të shohë çdo njollë dhe të raportojë atë që ai sheh duke iu përgjigjur pyetjes së thjeshtë: “çfarë shihni në këtë imazh?”.

    Test i Rorschach: interpretimet relative të këtij imazhi

    Për shembull, në këtë imazh të testit Rorschach dikush mund të paraqesë një “pulë të pjekur” duke zbuluar që aktualisht janë të dominuar nga dyshimet. Një përgjigje e tillë mund të zbulojë se individi nuk është i sigurt se çfarë të bëjë, dhe i paaftë për të marrë vendime, edhe nëse përpiqet të jetë shumë i lidhur me qëllimet dhe nevojat e tij.

    Nga ana tjetër, dikush mund të shihte në këtë vizatim të paqartë një “mace karikaturë që bërtet”, atëherë interpretimi që mund të burojë prej tij është ai i të qenit në prani të një personaliteti që ka probleme për të zgjidhur dhe që ka shumë ide.

    Sidoqoftë, kur mendimi i dikujt nuk merret në konsideratë, krijon vuajtje; një interpretim i tillë i njollës së testit Rorschach tregon se tema është shumë e mirë në përpjekjen për të negociuar.

    Në rastin në të cilin dikush sheh në këtë imazh “një grua pa fytyrë, një gjykatës, një person me një parukë” kjo tregon padurimin si një tipar dallues: kur bëhet fjalë për qëllimet e dikujt, ata shpesh marrin konotacion surreal, gjë që i bën ata të vështirë t’i arrish.

    Kush sheh në njollën e testit Rorschach “një grua që është grindur me burrin e saj”, atëherë është një person që e do pasionin, i cili ushqehet me një dashuri të rastësishme dhe mbizotëruese.

    Nëse ato që perceptoni në imazh janë “nofullat e dikujt të mbajtura së bashku nga një palë piskatore ose një gojë e ngushtë”: kjo do të thotë që jeni shumë besnikë ndaj vetes, i cili beson në parimet e qëndrueshme.

    Kushdo që sheh “një raketë ose një kullë” provon të jetë një tip shumë preciz dhe profesional, që mund të gëzojë respekt të plotë.

    Interpretimet në imazhin vijues të testit Rorschach

    Në këtë imazh të testit Rorschach, nëse identifikoni “një njeri të fortë dhe muskulor”, jeni një person shumë konkurrues, i gatshëm të pranoni një sfidë, edhe kur ekziston një probabilitet i lartë për ta humbur atë.

    Nëse, nga ana tjetër, dallojmë “dy desh që shkelin mbi kokën e tyre” kjo zbulon një personalitet me shumë vetëdisiplinë, të cilit të gjithë i besojnë. Profili i një djaloshi përshkruhet që di të përkryer atë që dëshiron dhe di se si ta marrë atë, prandaj ai ka tendencë të vuajë efektet e stresit.

    Kush identifikon “një akrep” është në një mendje me veten e tij, por gjithmonë pretendon të arrijë një nivel më të lartë, si pasojë ka tendencë të vuajë nga çrregullimet e gjumit dhe të ngrënies.

    Kush e interpreton këtë imazh të testit Rorschach si siluetë e “një karavidheje ose një karkaleci” është një lloj romantik, shumë introspektiv dhe i qetë: përparësia e tij është të ndjehet i qetë.

    Nëse, nga ana tjetër, shihen “tubat fallopiane”, kjo zbulon një personalitet që tenton të mbingarkohet nga një realitet që nuk ka asnjë lidhje me pritjet e tij.

    Test i Rorschach: çfarë mund të shihet në këtë imazh?

    Në këtë njollë, nëse shihni “dy figura të përkulura përpara një lutjeje”, atëherë subjekti mund të përcaktohet si një lloj me durim të pafund, metodik dhe i zhytur në mendime.

    Kushdo që sheh “një makinë garash ose dy kafshë të vogla me gëzof, fëmijë ose demonë” është një person që ka imagjinatë të madhe, kreativitet dhe intuitë të madhe.

    “Stomatolog ose parukier”: ky përshkrim tregon një personalitet bujar, i cili kujdeset për të gjithë, me shumë ndjeshmëri dhe besnikëri.

    Nëse, nga ana tjetër, shohim “një grua të shtrirë me këmbët e hapura”, atëherë një mendje krijuese identifikohet si një tipar dallues, me një imagjinatë të gjallë dhe një ëndërrimtar.

    “Dy forca të errëta që janë gati të pushtojnë një figurë”: kjo tregon se jemi në prani të një subjekti që është në gjendje të fillojë gjëra të reja, por jo t’i përfundojë ato, prandaj ai lë pothuajse gjithçka të papërfunduar, një personalitet në punë të vazhdueshme, në progres.

    Imazhi i testit të Rorschach: interpretimet e mundshme

    Nëse shihni “një buburrec, një insekt” kjo zbulon se subjekti e do suksesin, kështu që ai punon shumë për të arritur qëllimet e tij pa humbur vëmendjen e realitetit.

    “Dy strucë ballë për ballë”: keni një personalitet që i pëlqen kënaqësitë dhe vlerëson anën estetike dhe jetën e mirë, por ka një problem të madh, pasi është shumë autokritik.

    Kushdo që sheh në njollën e provës Rorschach “dy zogj, me krahë që përplasen” tregon se vlerësojnë gjërat e bukura, kështu që bëjnë gjithçka për t’i pushtuar, sepse është qëllimi i tyre në jetë.

    Nëse shihni “syze dielli, gjimbajtëse ose mjekër”: subjekti është një materialist, për të cilin gjithçka kalon nëpër sy dhe vlerëson përsosmërinë.

    Kush identifikon në njollë “një skelet ose kocka”, atëherë mendon se jeta është një karusel, e konsideron me fat që gjërat ndryshojnë vazhdimisht, por gjithmonë ka frikë se gjithçka do të shkatërrohet.

    Testi i Rorschach: çfarë mund të shihet në këtë imazh?

    Nëse ajo që shihni është “një orkide ose një zog i parajsës”, një interpretim i tillë zbulon një personalitet me shumë hijeshi, të hapur për takime të reja, i cili mendon se diçka e mirë ose e re mund të ndodhë.

    “Lule të shtypura”, kush e sheh këtë të veçantë në njollën e testit Rorschach jetoi fëmijërinë e tij të rrethuar nga vëmendja, dhe me një ndjenjë të tepruar të vetëbesimit, kështu që ai ka pritshmëri të mëdha.

    Në rast se shihet “një tenjë, një flutur, një pilivesë”, atëherë identifikohet një personalitet i pavarur, që nuk pëlqen t’u kërkojë ndihmë të tjerëve.

    Burimi: Revista “Psikologjia”

  • Kur jeta të përball me njerëz të këqinj!

    Kur jeta të përball me njerëz të këqinj!

    Shpesh as nuk e kuptojmë se sa shumë ndikon një njeri i keq në humorin tonë, në zgjedhjet, vendimet dhe marrëdhënien që kemi me veten.

    Kur dikush është i paaftë të dhurojë dashuri, është egoist dhe i përqendruar vetëm te vetja, ai është një njeri që gëzon nga trishtimi i të tjerëve. Këta lloj njerëzish hyjnë në jetën e të tjerëve si njolla të zeza dhe thithin gjithë energjinë jetësore, si të ishin vampirë. Këshilla jonë është që t’i dalloni këta njerëz negativë dhe t’i largoni nga jeta juaj. Po cilat janë tiparet e një njeriu të keq? Ndiqni këshillat e mëposhtme…

    1. PËRBUZIN TË TJERËT PËR T’U DUKUR MË TË MIRË

    Keni pasur ndonjëherë përshtypjen se duke zvogëluar dhe përbuzuar karakterin tuaj, punën, familjen, trupin, dikush tjetër është ndjerë për pasojë më i mirë se ju? Ndjenja e garimit – në këtë rast e sëmurë – që një njeri i keq ka nevojë ta nxjerrë në pah, ndodh sepse dëshiron që të ndihet më i mirë sesa ju. Kjo është një nga keqdashësitë më të mëdha, sepse rrënjoset në mënyrë dredharake në mendjen e të tjerëve. Në këtë mënyrë, një njeri i keq, ka gjithmonë nevojë të diskreditojë tjetrin për t’u dukur vetë më mirë. Një marrëdhënie e tillë, aspak e barabartë është mjaft e dëmshme.

    2. JANË TË PANDERSHËM

    Kur dikush nuk është i pastër, është shumë e lehtë që të kuptohet, mjafton të analizoni sytë e tij dhe të jeni të vëmendshëm për gjuhën e trupit. Nëse gënjeshtra i ka këmbët e shkurtra, edhe falsiteti dhe ligësia e dikujt që gënjen del menjëherë në shesh. Një person i pandershëm, jo vetëm që mund të gënjejë dhe mashtrojë, por madje mund t’ju vendosë në situata të pakëndshme keqkuptimi, vetëm me qëllimin që të duket vetë njeriu më i ndershëm dhe më i sinqertë në botë. Me pak fjalë, kush gënjen, e bën me qëllimin që të dëmtojë këdo. Më mirë të largoheni me shpejtësinë e dritës nga njerëz të tillë.

    3. MANIPULOJNË DHE PËRFITOJNË NGA MIRËSIA E NJERËZVE

    Si të bëni që ta përdorni një njeri tjetër kundër vullnetit të tij? Mjafton ta manipuloni. Manipuluesit ekzistojnë dhe janë të pajisur me një sjellje të natyrshme për të hyrë në zakonet e njerëzve dhe t’i kushtëzojnë ato në favor të tyre. Fatkeqësisht, mjeti thelbësor i një manipuluesi është ndjenja e fajit. Këta njerëz ndoshta janë më të poshtrit dhe helmuesit, sepse keqdashësia e tyre nuk shprehet në mënyrë objektive, por gjithmonë me një fasadë mirësie dhe qëllimesh të mira. Të çliroheni nga një manipulues nuk është e thjeshtë, por kur ta bëni, do të mund të kuptoni sa shumë ju ka dëmtuar.

    4. SHKARKOJNË PËRGJEGJËSITË E TYRE TEK TË TJERËT

    Ekzistojnë ata njerëz të paaftë që të përgjigjen për gjërat që bëjnë, duke i shkarkuar përgjegjësitë e gabimeve të tyre tek të tjerët. Sigurisht, në bazë të kësaj sjelljeje fshihet një egoizëm i fortë, ndaj nëse veprimet e tyre kanë zhvillime negative, faji do të jetë gjithmonë i juaji. Përfitimi i tyre personal është se bëjnë gjithmonë atë që duan, duke mos i interesuar fare fakti që përparësitë e tyre mund të ndikojnë te njerëzit që kanë rreth e qark, ndaj është mirë të largoni këta persona që ju sjellin vetëm dëme të mëdha…

    5. NUK NDJEJNË KEQARDHJE DHE NUK DINË TË KËRKOJNË FALJE

    Kujt nuk i vjen keq, nuk ndien keqardhje kur bën një gabim apo dëmton me keqdashësi një person tjetër. Sigurisht, nuk ka as interes të kërkojë falje. Këta persona nuk interesohen as se mund të jenë të këqij, me shumë gjasa është natyrshëm pjesë e botës së tyre, mënyrës se si i mendojnë çështjet e jetës. Por kjo, për ata njerëz që janë humanë dhe kanë zemër, duket si një gjë e paimagjinueshme dhe shpresojnë që njerëz të tillë të ndryshojnë. Është e kotë: kush nuk di të përjetojë keqardhje, nuk di as të jetë autokritik, përveç rasteve kur nuhat se kjo gjë është për të mirën e tyre.

    Burimi: Revista “Psikologjia” 

  • 4 shenja që ju tregojnë se ka ardhur koha të hiqni dorë nga puna juaj ditore dhe të punoni për veten tuaj!

    4 shenja që ju tregojnë se ka ardhur koha të hiqni dorë nga puna juaj ditore dhe të punoni për veten tuaj!

    Numëroni minutat e ditës së punës derisa të mund të vraponi tek makina juaj? Mund të jetë koha të vazhdoni të vraponi dhe të mos shikoni kurrë më prapa. Të gjithë e kemi përjetuar të paktën njëherë: Ajo puna zvarritëse që na heq energjinë, na heq ëndrrat dhe na bën të zgjohemi në mëngjes duke menduar nëse kjo është vërtet ajo për të cilën kemi lindur të bëjmë. Tek shumë prej nesh ekziston një ide “miliona dollarëshe” që digjet brenda nesh dhe çdo ditë që kalon duket më e paarritshme. Është një vendim vërtet i vështirë për të marrë midis largimit nga komoditeti i një pune të qëndrueshme dhe ndërtimit të diçkaje tënden. Po paga? Përfitimet? Vartësit?

    Të gjitha këto lukse zhduken në minutën e dorëzimit të laptopit të kompanisë për herë të fundit.

    Përkundrazi, një sondazh i kohëve të fundit me 2,500 njerëz, përfshirë 500 pronarë të bizneseve të vogla, të kryer në emër të Invoice2go zbuloi se 60% thanë se ishin më të përkushtuar ndaj idesë së të punuarit për veten e tyre sesa për një punëdhënës, duke përmendur interesin për të ndjekur pasionin e tyre (57% ), një besim se ata mund të sjellin dobi për të tjerët (53%) dhe një nevojë për të përcaktuar programin e tyre personal (52%).

    Atëherë, si ta kuptoni nëse është koha të hidheni nga “anija”?

    Përmbushja

    Çdo sipërmarrës që ka filluar udhëtimin e tij pasi ka punuar në një kompani tjetër ka pasur këtë pyetje: “A jam duke jetuar në përputhje me potencialin tim?”

    Përgjigja mund të jetë aq e thjeshtë sa një ndryshim i rolit, një zhvendosje në një karrierë të re dhe ndoshta, vetëm ndoshta … një shenjë që ka ardhur koha për të filluar udhëtimin tuaj.

    Shëndeti

    Nëse e gjeni veten të stresuar, të dëshpëruar dhe plot ankth? Trupi juaj do t’ju bëjë me dije. Këto simptoma mund të jenë rezultat i pakënaqësisë në vendin e punës. Shumë herë është aq e thjeshtë sa të vështruarit në pasqyrë. Cilin version të vetes tuaj doni më së shumti? Ju duhet të ktheheni në atë formë. Çdo ditë që ju qëndroni do të vazhdoni të dëmtoni shëndetin tuaj. Asnjë punë nuk i’a vlen përpara mirëqenies tuaj.

    Motivimi

    Nëse e keni të vështirë të motivoheni për të marrë pjesë, për të udhëhequr, për të arritur, etj. patjetër që ekziston një shkak kryesor. Jo gjithmonë duhet të ketë lidhje me punën. Mund të ketë lidhje me jetën tuaj personale. Sidoqoftë çdo ditë që kalon dhe ju nuk jepni gjithçka keni, përfundon duke qenë një ditë që do të dëshironit ta kthenit.

    Realiteti

    Ju duhet ta vlerësoni tërësisht situatën dhe të analizoni nëse ka vërtet kuptim të bëni një ndryshim karriere dhe / ose të filloni biznesin tuaj.

    A keni kapital? A keni një plan dhe model të vërtetë biznesi që mund të paraqisni sot? A keni një ide për ekipin që dëshironi të ndërtoni ose keni nevojë për të ndërsa rriteni? Më e rëndësishmja, a ka vërtet kuptim?

    Këto janë llojet e pyetjeve që duhet të jenë në mendjen tuaj vazhdimisht nëse vërtet po mendoni të filloni sipërmarrjen tuaj.

    Të fillosh diçka të re nuk është kurrë një detyrë e lehtë.

    Thjesht sigurohuni që të kontrolloni të gjitha gjërat thelbësore dhe fati juaj i sipërmarrjes do të shkruhet vetë. Kur të vijë dita që në të vërtetë po jetoni jetën që keni ëndërruar, ndani një moment nga koha juaj për të qenë mirënjohës që i keni dëgjuar shenjat në fillim.

    Burimi: BM

  • 5 metoda të mrekullueshme të motivimit kur nuk jeni të motivuar të bëni asgjë

    5 metoda të mrekullueshme të motivimit kur nuk jeni të motivuar të bëni asgjë

    Sa shpesh keni pasur probleme për tu motivuar? Kur e keni pasur shumë të vështirë të ngriheni herët në mëngjes për t’u stërvitur, kur jeni ndjerë shumë të lodhur për tu marrë me punën tuaj të dytë pasi keni mbaruar të parën.

    Më e keqja, është se ndjenja e të mos bërit asgjë, saboton të gjitha qëllimet tuaja në jetë. Dhe në shumë raste këto ndjenja qëndrojnë atje me ju, derisa të rifitoni motivimin për të ndërmarrë veprime kundër tyre. Por shumë herë, kjo vjen pas disa javëve, muajve, apo edhe viteve me radhë

    Motivimi mund t’i mungojë në momente të caktuara edhe më të aftëve prej nesh. Por tek e fundit ai është një emocion. Dhe si të gjitha emocionet, është i paqëndrueshëm. A mund të shpëtojmë pra nga ndjenja “Nuk dua të bëj asgjë”? Po, por për këtë nuk mjafton vetëm të shohësh imazhe frymëzuese apo të lexosh citate motivuese në internet.

    Nëse doni një motivim që funksionon menjëherë dhe që zgjat në kohë, keni nevojë për diçka që është ndryshe nga ajo që bëni ose shihni normalisht. Më poshtë janë 5 metoda të mrekullueshme të motivimit që mund t’i provoni.
    1. Shtojini pak “mister” motivimit tuaj

    Një formë e fuqishme e motivimit ka të bëjë me spontanitetin. Kështu provoni të shënoni të paktën 5 shpërblime të ndryshme që mund t’i përdorni kur pushoni apo kryeni detyrat. Për shembull shihni një video në Youtube, hani një copë çokollatë, shihni një shfaqje në Netflix, shëtisni nëpër lagje etj.

    Siç mund ta shihni, secili shpërblim është i ndryshëm. Disa janë kënaqësi më të vogla dhe më të menjëhershme. Të tjerat janë më të mëdha dhe më personale për ju. Tani në shumicën e kohës kur pushoni ju bëni të njëjtën gjë të vjetër si çdo herë.

    1. Bëjeni “të frikshëm” motivimin tuaj

    Në spektrin tjetër të motivimit, ekziston ana “negative” e gjërave. Me këtë qasje ju përqendroheni në motivimin e vetes për të shmangur diçka, sesa tek shpërblimi. Ndaj duhet të gjeni mënyra të përshtatshme për ta “ndëshkuar” veten tuaj për të mos qenë produktiv për çfarëdolloj gjëje që është e rëndësishme për ju.

    Ja disa shembuj të thjeshtë nga të cilët mund të nxirrni ide: Nëse nuk ngriheni herët për t’u stërvitur, bashkëshorti juaj do t’ju spërkasë me një shishe uji derisa të ngriheni. Nëse nuk shkoni në palestër pas punës, duhet të hani diçka që nuk ju pëlqen.

    Nëse nuk shkruani një faqe në romanin që keni nisur gjatë drekës, duhet të mbyllni për 24 orë të gjitha aplikacionet më tërheqëse në telefonin tuaj. Tek e fundit, ndëshkimi duhet të jetë aq i fuqishëm sa ju ta ndjeni atë.

    1. Përdorni presionin e kolegëve

    Kjo këshillë funksionon mirë nëse keni familje dhe miq që janë të gatshëm t’ju ndihmojnë të arrini qëllimet tuaja. Ndaj ju duhet të inkurajoni të afërmit tuaj të përdorin “presionin e kolegëve” që të punoni për arritjen e synimeve që keni dashur.

    Pra, le të marrim si shembull faktin që ju keni vendosur të shkruani pas punës një roman. Por nëse gjëja e parë që bëni kur të ktheheni nga puna në shtëpi është ta hidhni xhaketën tuaj në dysheme, të zhyteni në kolltuk dhe të filloni të lundroni në internet për të vrarë kohën, atëherë ky është momenti që familja juaj t’ju“godasë”.

    “Hej zemër, a nuk do të ishte e mahnitshme sikur sot të shkruash një faqe nga romani që ke nisur? E di që do të isha i lumtur”. “Babi, qëparë isha duke lexuar një libër, dhe po mendoja sesa mirë do të ishte sikur të mbaroje tëndin”. Dhe në thelb, ata do të vazhdonin me këtë mënyrë, derisa ju të filloni të shkruani apo të realizoni synimet tuaja.

    1. Hiqni dorë nga standardet tuaja modeste

    Një problem i madh i motivimit është ndjenja se qëllimet tuaja janë shumë të mëdha dhe me sfida përpara. Por nëse ndiheni të mbingarkuar nga ndonjë detyrë ose projekt që keni, është e sigurt që motivimi nuk do t’ju mungojë.

    Në këto kushte, një mënyrë e thjeshtë është përdorimi i metodës së10 për qindëshit. Nëse ndjeni ndonjëherë rezistencën më të vogël ndaj një detyre të caktuar, thjesht thoni se do të bëni vetëm 10 për qind të saj dhe pastaj mund të ndaleni.

    Pra, nëse planifikoni të bëni 20 ushtrime fizike, bëni vetëm 2. Nëse planifikoni të shkruani një faqe të romanit tuaj, thjesht shkruani një paragraf (apo edhe një fjali) në vend të tij. Dhe pjesa më e mirë e kësaj metode është:Pasi të keni ulur rezistencën tuaj mendore ndaj detyrës në fjalë(dhe kështu të keni rritur motivimin tuaj për ta bërë atë), ka shumë të ngjarë të bëni më shumë se vetëm 10 për qind.

    1. Përdorini paratë tuaja

    Asgjë nuk dhemb më shumë sesa humbja e parave. Dhe një mënyrë e thjeshtë për të përdorur këtë ide, është lidhja e parave tuaja të fituara me vështirësi në përmbushjen e qëllimeve tuaja. Një mënyrë e thjeshtë, është përfshirja e një miku apo anëtari të familjes. Thuajini njërit prej tyre: Kjo është një kartmonedhë 2000 lekëshe. Nëse shikon që unë nuk shkoj në palestër pas punës, ose nëse nuk shkruaj një faqe në romanin tim, apo nëse nuk ngrihem nesër herët në mëngjes, atëherë këtë shumë mund ta mbash për vete.

    Burimi: Lifehack

  • Ankthi i Covid “pushton” shqiptarët/ Të painfektuarit më të predispozuar

    Ankthi i Covid “pushton” shqiptarët/ Të painfektuarit më të predispozuar

    Pandemia e koronavirusit ka rritur ndjeshëm problemet e shëndetit mendor, duke futur në ankth miliona njerëz në mbarë botën.

    Në Shqipëri, që prej marsit të 2020-ës, 46 mijë persona kanë zhvilluar seanca dëgjimore me ekspertët për problematika të shëndetit mendor. Ata që nuk janë infektuar ende, kanë dhe nivelin më të lartë të ankthit, i cili rritet pas çdo kontakti me një të infektuar.

    “Fillon problematika me ndryshime të gjumit, të oreksit me luhatje të gjendjes fizike, që më së shumti imiton një infektim të mundshëm dhe kjo i tmerron akoma më tepër, duke bërë që pikërisht ta predisopozojnë veten padashje drejt një infektimi të mundshëm”, tha psikiatrja Arjana Reli.

    Edhe më i dëmshëm është ankthi te personat që janë të infektuar, pasi ai e rëndon gjendjen e tyre, duke i çuar në disa raste edhe në fatalitet.

    “Ankthi çon në atakun e panikut dhe ataku i panikut ndikon dhe në sistemin e frymëmarrjes. Nga studimet ka dalë që personat që vuajnë atakun e panikut normalisht ulin nivelin e e oksigjenimit. Kështu që, në një infektim që kemi prekje të mushkërisë, pamundësia për të mos oksigjenuar mirë mushkërinë, edhe me anë të sistemit nervor, ul kapacitetin vital dhe mund të çojë në vdekje për shkak të këtij mekanizmi”.

    Duke parë që ankthi ka pasoja negative si te personat e painfektuar, ashtu edhe tek ata që janë duke u përballur me Covid-19, ekspertët e shëndetit mendor rekomandojnë ushqim të shëndetshëm dhe shmangie të informacioneve apo bisedave për raste fatale.

    Burimi: TvKlan

  • Rëndësia e heshtjes në këto kohë të vrullshme dhe të zhurmshme

    Rëndësia e heshtjes në këto kohë të vrullshme dhe të zhurmshme

    -Gianluca Giotto, shkrimtar, udhëtar dhe ëndërrimtar i pashërueshëm

    Nuk mund ta dëgjoni heshtjen. Për një arsye të thjeshtë: heshtja absolute nuk ekziston. Në çdo situatë, edhe nëse jeni në mes të askundit, gjithmonë ka një lloj tingulli që arrin në veshët tuaj. Heshtja, shpesh intensive, nuk është natyrshëm e arritshme për qeniet njerëzore dhe është një gjë e mirë: në botë ekzistojnë disa “dhoma heshtjeje”, vende krejtësisht të izoluara nga pikëpamja akustike, ku tinguj të vetëm janë ato të vetw trupit. Ata që hyjnë, nuk mund të qëndrojnë aty për më shumë se disa minuta, atëherë ndiejnë dëshirën për të shpëtuar.

    Jo, nuk mund ta dëgjosh heshtjen. Mund të dëgjohet heshtja e vërtetë.

    Jo vetëm veshët, por edhe zemra, truri dhe shpirti. Është një nga përvojat më kuptimplota, të fuqishme dhe rigjeneruese që një qenie njerëzore mund të ketë, por është gjithashtu një nga më të nënvlerësuarat.

    Heshtja e natyrës

    Heshtja për të cilën flas është një gjendje emocionale dhe mendore, sesa një mjedis. Sepse mund të dëgjoni heshtje jashtë, rreth jush, por ajo lind brenda jush. Ju zgjidhni çfarë është heshtja.

    Një nga heshtjet më të thella dhe më të mrekullueshme, e aftë të sjellë madje shumë njerëz për t’u zhvendosur, është ajo e natyrës.

    Në një pyll, në një mal, para detit, në mes të një shkretëtire … në asnjë nga këto raste nuk ka heshtje absolute, sepse rreth jush ka tinguj kafshësh, bimësh, erw, valë, lum etj. Megjithatë ju duket se ka heshtje, sepse tingujt e natyrës përfaqësojnë një formë të mrekullueshme të saj.

    Pse ndodh kjo? E thjeshtë: për mendjen, zemrën dhe shpirtin tonë, tingujt e natyrës janë krejtësisht e kundërta e asaj që jeni të detyruar të dëgjoni çdo ditë. Tingujt e qytetit, teknologjia dhe fjalët e njerëzve të tjerë. Është pak si simboli kinez i Yin dhe Yang, për të cilin flas gjerësisht në romanin tim “Si një natë në Bali”: ato janë tinguj kaq të ndryshëm sa bëhen të kundërta.

    Pra, nëse dëgjoni zhurmë çdo ditë, do të kërkoni heshtjen në një tingull krejtësisht të kundërt. Kështu që ju do të dëgjoni heshtjen jo në mungesë të impulseve zanore, por, për shembull, në tingujt e natyrës. Për ju, këtu qëndron heshtja për të gjetur strehë.

    Ti zgjedh çfarë është heshtja

    Mund të jetë ajo e natyrës, është e vërtetë, por jo vetëm kaq. Ekziston edhe lloji i heshtjes që referohet më shpesh: mungesa e zhurmave të forta dhe ndërhyrëse. Ju e dini që kur hyni në një dhomë të zbrazët dhe thoni “çfarë heshtjeje!”. Kjo pra.

    Padyshim që ju dëgjoni tingullin e akrepave të orës ose ujit që rrjedh në tuba ose hapat e fqinjit, por ato janë tinguj të butë, të cilët mund t’i mbani larg me mend me shumë lehtësi. Edhe kjo është heshtja.

    Dhe së fundmi, ekziston një tipologji që shkon përtej gjithë kësaj. Një heshtje që nuk ka të bëjë me shqisat, por me brendësinë e dikujt, që në fakt është një gjendje medituese.

    Ju gjithashtu mund ta bëni këtë duke u përqendruar plotësisht në frymëmarrjen tuaj. Nëse praktikoni për një kohë të gjatë dhe në mënyrë të vazhdueshme, mund të ndodhë që ta gjeni veten të katapultuar në një vend që keni krijuar brenda vetes. Një vend ku heshtja di vetëm përkufizimin që vetë i ke dhënë.

    Nga gjithçka, larg të gjithëve. Me meditim mund të arrini heshtje totale në të cilën mund të strehoheni sa herë që zhurma e jetës suaj bëhet shumë e lartë.

    Mos ndaloni kurrë së kërkuari heshtjen

    Nuk ka rëndësi se cila është forma juaj e preferuar e heshtjes. Mund të jetë një dhomë pa zhurma të mëdha, mund të jetë maja e një mali me erën që fryn fort, plazhin me tingullin e detit ose ndonjë vend që keni zgjedhur të meditoni.

    Nuk ka rëndësi se çfarë është heshtja për ju, por është e rëndësishme që ju ta kërkoni atë. Mos ndaloni kurrë së kërkuari heshtjen.

    Ju nuk mund ta kuptoni, por ka zhurma që arrijnë veshët tuaj çdo ditë dhe ju tërheqin vëmendjen, nëse jo edhe ju dëmtojnë. Reklamat në radio, lajmet tragjike në lajme, fjalët e tepërta dhe fjalët e këqija, ankesat e vazhdueshme, zhurma e trafikut dhe të gjithë ata që lëshojnë celularin tuaj, tingullin e punës tuaj (nëse nuk ju pëlqen ta bëni atë). Këto janë zhurma që ju mendoni se janë të padëmshme, por në të vërtetë ju rëndojnë. Është gjithashtu për shkak të tyre që mbërrini në mbrëmje kaq i stresuar, me humor të keq dhe të lodhur. Është tingulli i pakënaqësisë.

    Merrni pak kohë për heshtjen, është një erë e ngrohtë lumturie

    Zgjidhja e zhurmës së padurueshme të jetës së përditshme? Heshtja. Kërkoni heshtjen, çfarëdo që të thotë për ju dhe shijojeni sikur të ishte ujë i freskët në shkretëtirë.

    Heshtja është një kurë, sepse është e kundërta e atij kaosi zanor që jeni i detyruar ta dëgjoni çdo ditë. Është antidot për një jetë sipërfaqësore në të cilën koha kalon shumë shpejt. Përkushtimi ndaj heshtjes është një akt rebelimi kundër tërbimit që na imponojnë këto kohë absurde.

    Mësuam ta vlerësojmë perëndimin e diellit dhe ta respektojmë atë në heshtje.

    “Koordinatat e lumturisë”

    Provojeni, është e lehtë: duhet të gdhendni kohë çdo ditë për të ndier heshtjen. Sepse nuk mund ta dëgjosh heshtjen, por kur e dëgjon është sikur të hyn një erë e ngrohtë e paqes dhe dashurisë për veten tënde. Nga veshët në zemër.

    Burimi: Revista “Psikologjia”

  • Trauma psikologjike/ Si të kapërcesh dhimbjen për t’u ndjerë sërish i sigurt?

    Trauma psikologjike/ Si të kapërcesh dhimbjen për t’u ndjerë sërish i sigurt?

    Përgatiti: Gresantina Demaj, psikologe e shëndetit mendor

    KUR NDODHIN GJËRA TË KËQIJA, MUND TË DUHET PAK KOHË PËR TË KAPËRCYER DHIMBJEN DHE PËR T’U NDJERË PËRSËRI I SIGURT. POR ME KËTO STRATEGJI DHE NDIHMË TË VETËNDIHMËS, JU MUND TË SHPEJTONI SHËRIMIN TUAJ.

    Çfarë është trauma emocionale dhe psikologjike?
    Trauma emocionale dhe psikologjike është rezultat i ngjarjeve jashtëzakonisht stresuese që shkatërrojnë ndjenjën tuaj të sigurisë, duke ju bërë të ndiheni të pafuqishëm. Trauma psikologjike mund t’ju lërë të luftoni me emocione, kujtime dhe ankth të vazhdueshëm që nuk do të zhduken. Mund t’ju lërë gjithashtu të ndiheni të mpirë, të shkëputur dhe të paaftë të besoni tek njerëzit e tjerë.
    Përvojat traumatike shpesh përfshijnë një kërcënim për jetën ose sigurinë, por çdo situatë që ju lë mbingarkon dhe izolon, mund të rezultojë në trauma, edhe nëse nuk përfshin dëmtime fizike.

    Nuk janë rrethanat objektive ato që përcaktojnë nëse një ngjarje është traumatike, por përvoja juaj emocionale subjektive e ngjarjes. Sa më e frikësuar dhe e pafuqishme të ndiheni, aq më shumë ka të ngjarë të jeni të traumatizuar.

    Trauma emocionale dhe psikologjike mund të shkaktohet nga:
    -Ngjarje të njëhershme, të tilla si një aksident, lëndim ose një sulm i dhunshëm, veçanërisht nëse ishte e papritur ose ndodhi në fëmijëri.
    -Stresi i vazhdueshëm, i pamëshirshëm, të tilla si jetesa në një lagje të shkatërruar nga krimi, luftimi i një sëmundjeje kërcënuese për jetën ose përjetimi i ngjarjeve traumatike që ndodhin në mënyrë të përsëritur, të tilla si ngacmimi, dhuna në familje ose neglizhimi i fëmijërisë.
    -Shkaqet që zakonisht anashkalohen, të tilla si operacioni (sidomos në 3 vitet e para të jetës), vdekja e papritur e një personi të afërt, prishja e një marrëdhënie të rëndësishme, ose një përvojë thellësisht poshtëruese apo  zhgënjyese, veçanërisht nëse dikush ishte qëllimisht mizor.

    Përballimi i traumës së një katastrofe natyrore ose të bërë nga njeriu mund të paraqesë sfida unike – edhe nëse nuk ishit i përfshirë drejtpërdrejt në ngjarje. Në fakt, përderisa nuk ka shumë të ngjarë që ndonjëri prej nesh të jetë viktimë e drejtpërdrejtë e një sulmi terrorist, përplasje aeroplani, apo të shtënash masive, për shembull, ne të gjithë rregullisht bombardohemi nga imazhe të tmerrshme në mediat sociale dhe burimet e lajmeve.

    Shikimi i këtyre imazheve pa pushim mund të mbingarkojë sistemin tuaj nervor dhe të krijojë stres traumatik. Cilido qoftë shkaku i traumës tuaj, dhe nëse ka ndodhur vite më parë apo dje, ju mund të bëni ndryshime shëruese dhe të vazhdoni jetën tuaj.

    Trauma e fëmijërisë dhe rreziku i traumës në të ardhmen
    Ndërsa ngjarjet traumatike mund t’i ndodhin çdokujt, ka më shumë të ngjarë të traumatizoheni nga një ngjarje nëse tashmë jeni nën një ngarkesë të rëndë stresi, keni pësuar kohët e fundit një sërë humbjesh ose jeni traumatizuar më parë – veçanërisht nëse ka ndodhur trauma e hershme në fëmijëri. Trauma e fëmijërisë mund të rezultojë nga gjithçka që prish ndjenjën e sigurisë së fëmijës, duke përfshirë:
    Një mjedis i paqëndrueshëm ose i pasigurt

    Ndarja nga një prind

    Sëmundje serioze

    Procedurat ndërhyrëse mjekësore

    Abuzimi seksual, fizik ose verbal

    Dhuna në familje

    Neglizhimi


    Përjetimi i traumës në fëmijëri mund të rezultojë në një efekt të rëndë dhe afatgjatë. Kur trauma e fëmijërisë nuk zgjidhet, ndjenja e frikës dhe e pafuqisë kalon në moshën e rritur, duke krijuar bazën për një traumë të mëtejshme. Sidoqoftë, edhe nëse trauma juaj ka ndodhur shumë vite më parë, ka hapa që mund të ndërmerrni për të kapërcyer dhimbjen, për të mësuar të besoni dhe të lidheni përsëri me të tjerët dhe për të rifituar ndjenjën tuaj të ekuilibrit emocional.

    Simptomat e traumës psikologjike

    Ne të gjithë reagojmë ndaj traumës në mënyra të ndryshme, duke përjetuar një gamë të gjerë reagimesh fizike dhe emocionale. Nuk ka asnjë mënyrë të “drejtë” ose “të gabuar” për të menduar, ndjerë ose përgjigjur, prandaj mos gjykoni reagimet tuaja ose të njerëzve të tjerë. Përgjigjet tuaja janë reagime normale ndaj ngjarjeve anormale.

    Simptomat emocionale dhe psikologjike:

    Tronditje, mohim ose mosbesim

    Konfuzion, vështirësi në përqendrim

    Zemërimi, nervozizmi, ndryshimet e humorit

    Ankthi dhe frika

    Faji, turpi, vetëfajësia

    Tërheqja nga të tjerët

    Ndiheni të trishtuar ose të pashpresë

    Ndiheni të shkëputur ose të mpirë

    Simptomat fizike:

    Pagjumësi ose makthe

    Lodhja

    Të trembesh lehtë

    Vështirësia e përqendrimit

    Rrahje zemre

    Mërzia dhe shqetësimi

    Dhimbje dhe dhimbje

    Tensioni i muskujve


    Shërimi nga trauma

    Simptomat e traumës zakonisht zgjasin nga disa ditë në disa muaj, gradualisht zbehen ndërsa përpunoni ngjarjen shqetësuese. Por edhe kur ndiheni më mirë, mund të shqetësoheni herë pas here nga kujtime ose emocione të dhimbshme – veçanërisht si përgjigje ndaj shkaktarëve si një përvjetor i ngjarjes ose diçka që ju kujton traumën.
    Nëse simptomat tuaja të traumës psikologjike nuk lehtësohen, ose nëse ato bëhen edhe më të këqija  dhe zbuloni se nuk jeni në gjendje të lëvizni nga ngjarja për një periudhë të zgjatur kohe, mund të jeni duke përjetuar Çrregullim të Stresit Post-Traumatik (PTSD).

    Ndërsa trauma emocionale është një përgjigje normale ndaj një ngjarje shqetësuese, ajo bëhet PTSD kur sistemi juaj nervor “bllokohet” dhe ju qëndroni në tronditje psikologjike, në gjendje të kuptoni atë që ka ndodhur ose të përpunoni emocionet tuaja.

    KËSHILLA PËR RIKUPERIMIN E TRAUMËS

    Këshillë 1: Lëvizni Trauma prish ekuilibrin natyror të trupit tuaj. Ushtrimet dhe lëvizja në të vërtetë mund të ndihmojnë në riparimin e sistemit tuaj nervor. Përpiquni të ushtroheni për 30 minuta ose më shumë në shumicën e ditëve. Ose nëse është më e lehtë, tre hapa 10-minutësh stërvitje në ditë janë po aq të mira. Ushtrimi që është ritmik dhe ju tërheq krahët dhe këmbët – të tilla si ecja, vrapimi, noti, basketbolli, apo edhe vallëzimi – funksionon më së miri. Shtoni një element të vëmendjes. Në vend që të përqendroheni në mendimet tuaja ose të shpërqendroni veten gjatë ushtrimeve, përqendrohuni vërtet në trupin tuaj dhe se si ndihet ndërsa lëvizni. Vini re ndjesinë e goditjes së këmbëve tuaja në tokë, për shembull, ose ritmin e frymëmarrjes tuaj, ose ndjenjën e erës në lëkurën tuaj. Ngjitja në shkëmb, boksi, stërvitja me pesha ose artet marciale mund ta bëjnë këtë më të lehtë – në fund të fundit, duhet të përqendroheni në lëvizjet e trupit gjatë këtyre aktiviteteve në mënyrë që të shmangni lëndimet.

    Këshillë 2: Mos e izoloni veten / Pas një traume, ju mund të dëshironi të tërhiqeni nga të tjerët, por izolimi vetëm i bën gjërat edhe më keq. Lidhja me të tjerët ballë për ballë do t’ju ndihmojë të shëroheni, prandaj bëni një përpjekje për të ruajtur marrëdhëniet tuaja dhe shmangni kalimin e shumë kohë vetëm. Merrni pjesë në aktivitete sociale, edhe nëse nuk ju pëlqen. Bëni aktivitete “normale” me njerëz të tjerë, aktivitete që nuk kanë asnjë lidhje me përvojën traumatike.
    Lidhuni përsëri me miqtë e vjetër. Nëse jeni tërhequr nga marrëdhëniet që dikur ishin të rëndësishme për ju, përpiquni të rilidheni.
    Vullnetarizmi mund të jetë një mënyrë e shkëlqyeshme për të sfiduar ndjenjën e pafuqisë që shoqëron shpesh traumën. Kujtojini vetes tuaj pikat tuaja të forta dhe rikuperoni ndjenjën tuaj të fuqisë duke ndihmuar të tjerët.
    Këshillë 3: Vetë-rregulloni sistemin tuaj nervor / Pavarësisht se sa i trazuar, i shqetësuar ose jashtë kontrollit ndiheni, është e rëndësishme të dini se mund të ndryshoni sistemin tuaj të zgjimit dhe të qetësoni veten. Jo vetëm që do të ndihmojë në lehtësimin e ankthit të lidhur me traumën, por gjithashtu do të shkaktojë një ndjenjë më të madhe kontrolli. Nëse ndiheni të çorientuar, konfuz ose i mërzitur, praktikimi i frymëmarrjes së ndërgjegjshme është një mënyrë e shpejtë për të qetësuar veten. Thjesht merrni 60 frymë, duke përqendruar vëmendjen tuaj në secilën frymëmarrje ‘jashtë’.
    Për t’u ndjerë në të tashmen dhe më të bazuar, ulu në një karrige. Ndjeni këmbët në tokë dhe shpinën përkrah karriges. Shikoni përreth jush dhe zgjidhni gjashtë objekte që kanë të kuqe ose blu. Vini re se si frymëmarrja juaj bëhet më e thellë dhe e qetë.
    Këshillë 4: Kujdesuni për shëndetin tuaj / Flini shumë. Pas një përvoje traumatike, shqetësimi ose frika mund të shqetësojnë modelet tuaja të gjumit. Por mungesa e gjumit cilësor mund të përkeqësojë simptomat tuaja të traumës dhe ta bëjë më të vështirë ruajtjen e ekuilibrit tuaj emocional. Shkoni të flini dhe ngrihuni në të njëjtën kohë çdo ditë dhe synoni 7 deri në 9 orë gjumë çdo natë.
    Shmangni alkoolin dhe drogën. Përdorimi i tyre mund të përkeqësojë simptomat tuaja të traumës dhe të rrisë ndjenjat e depresionit, ankthit dhe izolimit.
    Ulni stresin. Provoni teknikat e relaksimit të tilla si meditimi, joga, ose ushtrime të frymëmarrjes së thellë. Programoni kohën për aktivitete që ju sjellin gëzim siç janë hobet tuaja të preferuara.

    Burimi: Revista  “Psikologjia”

  • Doni të jetoni më mirë? Kurdisni orën tuaj biologjike!

    Doni të jetoni më mirë? Kurdisni orën tuaj biologjike!

    Përgatiti: Lediona Braho, Psikologe Klinike

    Ora biologjike është një ritëm i brendshëm që të gjithë e kemi prej natyre. Për të kuptuar rëndësinë e saj, mjafton të kujtoni si jeni ndjerë kur keni qëndruar gjithë natën pa gjumë pasi keni lexuar për një provim. Apo kur keni qëndruar gjithë ditën brenda dhe nuk keni parë diell me sy. Me siguri keni ndjerë lodhje dhe përgjumje. Në fakt, kështu ndihemi kur nuk kemi kurdisur si duhet orën tonë biologjike.

    Çfarë është dhe përse na shërben kjo orë? Nga një pikëpamje evolucionare, ajo na shërben për t’u përshtatur me mjedisin. Ne jetojmë në tokë, bashkë me miliona specie të tjera. Toka rrotullohet rreth boshtit të vet çdo 24 orë. Gjatë rrotullimit të saj ndodhin ndryshime në sasinë e ndriçimit dhe në temperaturë. Të gjithë banorët e tokës (bimë, kafshë dhe baktere) janë përshtatur duke krijuar orë të brendshme, në përputhje me ritmin e tokës ose siç njihet ndryshe “ritmin cirkadian”. Ritmet cirkadiane janë të “printuara” në gjenet tona dhe rregullojnë funksionet tona trupore.

    Gjatë 20 viteve të fundit, janë zbuluar mekanizmat gjenetikë dhe molekularë që rregullojnë shumë funksione fiziologjike, bashkë me to edhe ritmet cirkadiane. Këto ritme e kanë origjinën në një bërthamë në tru, e cila lidhet me pjesë të tjera të trurit dhe krijon një ritëm të brendshëm. Kjo bërthamë rregullon aktivitete të ndryshme si gjumi, ushqyerja, tretja, metabolizmi i energjisë, hormonet dhe temperatura e trupit.

    Ora biologjike është vitale për ne, por mesa duket jeta moderne na ka detyruar të jetojmë në mënyra që nuk përshtaten me të. Kjo mund të na sjellë probleme shëndetësore. Për shembull, për personat që punojnë me turne, ndryshimi i ciklit dhe përmbysja e ritmit gjumë-zgjim mund të ndërpresë orën biologjike dhe të sjellë efekte negative në shëndet. Jetesa jashtë ritmeve natyrore ditë-natë është një nga burimet kryesore të stresit për organizmat tanë. Siç nënvizova më lart, kemi evoluar duke u varur nga ritmi ditë-natë ose nga drita e diellit. Mirëpo sot ne ngrihemi nga shtrati pa lindur ende dielli, biem të flemë pas mesnate, punojmë me orar të zgjatur dhe qëndrojmë me orë të tëra brenda, duke shpenzuar më pak kohë jashtë në diell.

    Gjatë ditës, ne marrim dritë artificiale nga llambat dhe jo vitaminë D nga drita e diellit, për të cilën trupi ynë ka kaq shumë nevojë. Që prej shpikjes së llambës, me gjithë të mirat që ka sjellë, stili ynë i jetesës ka ndryshuar rrënjësisht. Për shembull, nëse flasim për gjumin, shifrat tregojnë se 7 në 10 persona në shoqërinë amerikane nuk flenë mjaftueshëm gjatë natës. Pakësimi i gjumit shoqërohet me rreziqe për t’u prekur nga sëmundje si diabeti dhe problemet e zemrës, por edhe nga çrregullime mendore, si depresioni.

    Për fat të mirë, ka disa zakone që secili prej nesh mund t’i bëjë, të cilat na ndihmojnë të sinkronizohemi me orën tonë biologjike. Duke kryer këto zakone, ne do të shohim disa ndryshime pozitive në jetën tonë: do të përmirësojmë gjumin dhe humorin si dhe do të parandalojmë sëmundjet.

    ZGJIMI | Zgjohuni herët dhe dilni herët nga shtëpia. Qëndroni në dritën e diellit në orët e para të mëngjesit. Drita që hyn në sytë tanë në mëngjes dërgon sinjale në tru për të na ndihmuar të ndezim ritmin cirkadian. Kjo ndikon pozitivisht te nivelet e energjisë, humori dhe gjumi. Qëndrimi nën dritën e diellit rrit nivelin e serotoninës, një neurotransmetues përgjegjës për gjendjen e mirë të humorit.

    GJUMI | Krijoni një rutinë të rregullt gjumi. Edhe pse mund të jetë e vështirë, është me rëndësi të krijojmë një rutinë gjumi. Një orar për të fjetur dhe një për t’u ngritur nga shtrati. Kërkimet tregojnë se krijimi i një rutine të shëndetshme shtatë ditë në javë mund të jetë më mirë sesa kompensimi i gjumit të munguar gjatë javës në fundjavë. Shmangni ekranet para gjumit. Me perëndimin e diellit, edhe dritat në shtëpi mund të zbehen për t’u përgatitur për errësirën e natës. Për t’u bërë gati për gjumë, dritat duhen fikur dhe duhet shmangur drita blu (ajo që emetojnë ekranet) rreth një orë para se të shtrihemi. Pajisjet elektronike pakësojnë prodhimin e melatoninës, hormon që ndikon te ora natyrore e trupit dhe që na ndihmon të flemë.

    Krijoni kushte optimal në dhomë. Trupi fillon të prodhojë melatoninë në orën 9:00 të mbrëmjes dhe ndalon rreth orës 7:30 të mëngjesit. Kur krijojmë një mjedis që kontribuon te prodhimi optimal i melatoninës e ndihmojmë veten të flejë shtatë deri në tetë (kaq janë orët e rekomanduara të gjumit për një të rritur). Dhoma duhet të jetë e errët dhe e freskët, që të stimulojë gjumin. Dremisni gjatë ditës. Gjatë pasdites, ka një rënie në nivelin e energjisë sonë. Edhe kjo është pjesë e ritmit cirkadian. Ndaj, për ta ruajtur orën natyrale të trupit, mund të na ndihmojë një dremitje 30-minutëshe në ditë.  Bëni kamping. Një fundjavë kamping ndihmon në rifitimin e ritmit cirkadian. Disa studime tregojnë se një fundjavë gjumë nën yje, larg dritës artificial, mund të ndihmojë në sekretimin e melatoninës dhe në fjetjen më herët.

    USHQIMI | Ushqehuni brenda një harku 10-orësh. Kërkimet e fundit kanë gjetur se ushqyerja brenda një harku tetë deri në dhjetë orë mund ta ndihmojë trupin tonë të sinkronizohet me ritmet e tij natyrore cirkadiane. Trupi fillon të kalojë nga prodhimi i energjisë ditën te ruajtja dhe rifitimi i funksioneve natën. Ushqyerja në këtë mënyrë i jep trupit 12 deri në 14 orët e nevojshme për t’i përqendruar të gjitha burimet te riparimi.

    Burimi: Revista  “Psikologjia”

  • Negativiteti është ngjitës/ Rrethohuni nga njerëz që dinë të nxjerrin më të mirën nga ju

    Negativiteti është ngjitës/ Rrethohuni nga njerëz që dinë të nxjerrin më të mirën nga ju

    Të dyja qëndrimet janë ngjitëse dhe, në fakt, shfaqen edhe më shumë kur jemi të ekspozuar ndaj negativitetit për një kohë të gjatë. Pjesa më e madhe e përgjegjësisë varet nga neuronet pasqyrë, themelore për zhvillimin e empatisë dhe aftësisë për të ditur si ta vendosim veten në këpucët e tjetrit. Kjo aftësi është pozitive, por gjithashtu mund të ketë një ndikim negativ, sepse ne lehtësisht mund ta përhapim negativitetin e atyre që na rrethojnë.

    Negativiteti gjeneron negativitet

    Edhe pse nuk jemi gjithnjë të gatshëm ta pranojmë, një studim i kryer nga Universiteti i Indiana-s ka zbuluar se, mendimet e të tjerëve prekin dhe ndikojnë sjelljen tonë. Studiuesit zbuluan se mendimet negative kanë një ndikim më të madh tek ne dhe gjenerojnë një ndryshim në qëndrime, krahasuar me mendimet pozitive. Gjatë studimit, pjesëmarrësit duhej të ekzaminonin lloje të ndryshme të produkteve.

    Pas kësaj, ndanë mendimet e tyre me të tjerët, pozitivë dhe negativë. Studiuesit zbuluan se mendimet negative ndikuan në sjelljen e pjesëmarrësve të tjerë ndaj produktit në fjalë. Në praktikë, ata që më parë kishin mbajtur një qëndrim pozitiv, kanë treguar se janë më të ndjeshëm ndaj ndikimit të mendimeve negative të të tjerëve. Për më tepër, kur këta njerëz patën mundësinë për një konfrontim ballë për ballë me ata që i kishin këto mendime negative, ishin edhe më të prirur ndaj negativitetit. Ky eksperiment dërgon një mesazh shumë të qartë: negativiteti gjeneron negativitet.

    Trishtimi përhapet si virus

    Disa psikologë nga Universiteti i Harvardit kanë analizuar lidhjen midis gjendjeve emocionale dhe modeleve të marrëdhënieve. Nuk morën parasysh emocionet spontane ose të përbashkëta, që shpesh i përjetojmë kur kemi përvojë të përbashkët me dikë tjetër, por u përqendruan në ndikimin e ndryshimeve emocionale që ndikojnë gjendjet e njerëzve më të afërt me ne. U zbulua kështu, se ekziston një “model i përhapur” ashtu si viruset, dhe se burimet ngjitëse janë më të mëdha në rastin e trishtimit se sa te lumturia. Me fjalë të tjera, çdo mik i lumtur rrit shanset për të qenë të lumtur me 11%, por, një mik i trishtuar është i mjaftueshëm për të dyfishuar mundësinë që edhe ne të jemi të pakënaqur. Emocionet negative janë si gripi: sa më shumë miq të kenë, aq më shumë rriten shanset për t’u sëmurur. E njëjta gjë ndodh me trishtimin dhe depresionin.

    Armiqësia dhe e keqja janë gjithashtu ngjitëse

    Keqdashësinë ashtu si dhe armiqësinë, arrijmë ta perceptojmë në të njëjtën kohë. Diçka në trurin tonë ndryshon, bëhet fjalë për mënyrën tonë të perceptimit të botës. Interpretojmë papritmas ndërveprimet, dhe kjo na bën të mbajmë të njëjtin qëndrim, i cili do të përfundojë duke u përhapur. Kjo është treguar nga psikologët e Universitetit të Floridas, të cilët i kanë kërkuar një grupi personash të bisedojnë me njëri-tjetrin me partnerë të caktuar rastësisht.

    Zbuluan se ata që ishin të ekspozuar ndaj qëndrimeve më të vrazhda, kishin më shumë gjasa të ishin të pasjellshëm me partnerin e tyre të ardhshëm. Më vonë, u kërkuan pjesëmarrësve të identifikojnë fjalët nga një seri letrash vënë në mënyrë të ngatërruar. Psikologët konstatuan se ata që ishin ekspozuar ndaj qëndrimeve më të vrazhda, me shumë ngjasë, gjenin fjalë të lidhura me emocione negative. Kjo tregon se ndërveprimet veprojnë sikur të ishin një filtër, sepse nëse mbetemi të ekspozuar ndaj ndërveprimeve negative, do të priremi të analizojmë gjithçka nga një këndvështrim negativ.

    Rrethohuni nga njerëz që dinë të nxjerrin më të mirën në ju. Edhe pse nuk duam, gjendjet shpirtërore të personave që na rrethojnë, mund të kenë ndikim të madh në emocionet mbi qëndrimet tona. Ndaj, është e rëndësishme të jemi të vëmendshëm kur zgjedhim dikë të hyjë në rrethin tonë më intim. Duke u ekspozuar vazhdimisht ndaj pakënaqësive dhe negativitetit, do të përfundoni më keq, prandaj është thelbësore të rrethoheni nga njerëz që dinë të nxjerrin më të mirën nga ju.

    Lajmi i mirë është se, kur jemi të vetëdijshëm për faktin se afeksioni emocional ekziston, mund të veprojmë si ekuilibrues, duke inkurajuar të tjerët dhe duke u përqendruar në anën më pozitive të gjërave. Është e vërtetë që emocionet pozitive janë shumë më pak ngjitëse, megjithatë, ato vazhdojnë të jenë dhurata më e mirë që mund t’i japim dikujt që po kalon një periudhë të keqe.

    Burimi: Revista “Psikologjia”

  • 9 Shenjat që dikush po përpiqet t’ju manipulojë psikologjikisht

    9 Shenjat që dikush po përpiqet t’ju manipulojë psikologjikisht

    Përgatiti: Esmeralda Birçaj, eksperte e shëndetit mendor 

    Mund të jetë jashtëzakonisht e vështirë të njihet manipulimi psikologjik, veçanërisht kur ju ndodh. Menaxherët janë të mirë në atë që bëjnë dhe sjellja e tyre abuzive investohet në mënyra që sigurojnë kohëzgjatjen dhe përsëritjen e saj. Sipas profesorit Preston Ni, manipulimi psikologjik mund të vërehet kur “Një person përdoret për përfitimin e një tjetri. Shfrytëzuesi qëllimisht krijon një çekuilibër të fuqisë dhe shfrytëzon viktimën deri sa t’u shërbejë nevojave të tij”.

    Dëgjoni intuitën dhe instinktin tuaj, por gjithashtu shikoni listën më poshtë për të identifikuar karakteristikat e mundshme që tregojnë manipulimin psikologjik.

    1.“Më trego ti më parë”

    Shfrytëzuesit psikologjikë janë si shitësi, në kuptimin që ata përdorin një “pikë referimi” dhe një “perspektivë” për të mësuar së pari mendimin dhe sjelljen tuaj, përpara se të zgjidhin me kujdes se si të përgjigjen (dhe manipuluar).

    Menaxherët kanë tendencë ta ndjekin shpesh këtë taktikë, por është e rëndësishme që ju të refuzoni të merrni pjesë në lojën e tyre për të shmangur manipulimet.

    2.Njohuri të rreme

    Të dhënat dhe statistikat janë të vlefshme, por vetëm kur ato janë të vërteta dhe mund të konfirmohen. Është në rregull t’i jepni hapësirë dikujt që të bëjë disa gabime, por nëse ato që thonë ose pretendojnë çdo herë rezultojnë të pavërteta, është më mirë të mos besoni asgjë që ata thonë – për shëndetin tonë mendor.

    3.Ose pretendojnë se nuk e dinë ose nuk e kuptojnë

    Injoranca u lejon njerëzve manipulues të pretendojnë se nuk dinë, në mënyrë që të mund të mbajnë sekret gënjeshtrat ose mashtrimet e tyre; prandaj, mos i konsideroni ata të pafajshëm.

    Për një herë, ka kuptim t’u jepni atyre disa mundësi, por ju duhet t’i kushtoni vëmendje sjelljes së tyre menjëherë pas kësaj për t’u siguruar që ata nuk ju mashtrojnë. Nëse dikush ju mashtron një herë, është e vështirë t’i besoni atyre përsëri derisa t’ju bindin se ata kanë ndryshuar (bazuar në vëzhgimet dhe pyetjet tuaja afatgjata). 

    4.Presioni dhe vendimet e detyruara

    Vendimet e nxituara shpesh janë të pallogaritshme, impulsive dhe jo të mençura, kjo është arsyeja pse njerëzit manipulues preferojnë të sfidojnë bashkëbiseduesit e tyre për t’iu përgjigjur pyetjeve të tyre shpejt dhe drejtpërdrejt.

    Në këto situata, shumica e njerëzve ka të ngjarë të pajtohen me atë që të tjerët duan ose thjesht heqin dorë nga dëshirat e tyre.

    Nëse nuk është aspak çështje e jetës dhe e vdekjes, mendoni me kujdes për rrethanat, zgjedhjet dhe motivimet para se të vendosni se cili është këndvështrimi juaj dhe çfarë synoni të bëni.

    5.Mjedisi

    Shfrytëzuesit psikologjikë mund të insistojnë që t’i takoni në një moment të caktuar në një kohë të caktuar dhe do të gjejnë ndonjë justifikim për t’ju bindur të bëni ashtu siç kishin planifikuar.

    Nëse takoheni diku që nuk keni qenë kurrë më parë, por është një vend i njohur për personin tjetër, ai do të jetë i qetë dhe do të ketë pozicion të favorshëm, do të ketë përparësinë. Mbani në mend këtë dhe mos lejoni që ata të përfitojnë nga situata.

    6.Fajtor

    Vërejtjet pasive – agresive janë zakonisht mënyra të efektshme për ta bërë dikë të ndjehet i penduar – edhe kur nuk ka asnjë arsye për t’u ndjerë në atë mënyrë.

    Kur kjo përsëritet pa pushim, ajo çon në stres, një veçori që lehtëson njerëzit manipulues. Kuptoni modelin e tyre.

    7.Shtrëngim

    Nëse dyshoni se një person i veçantë po përpiqet t’ju bindë për diçka pothuajse çdo herë që bashkëveproni/ndërveproni me të, kjo është një shenjë e fortë që ai mund të jetë një person manipulues.

    8.Zemërimi

    Aktet agresive, siç është përdorimi i gjuhës së keqe apo edhe përdorimi i forcës fizike, janë shenja të qarta se dikush është manipulues. Mos e toleroni këtë sjellje dhe kërkoni ndihmë nëse dëshmoni një incident të tillë me dhunë verbale dhe / ose fizike.

    9.Heshtja

    Shumë herë, njerëzit manipulues nuk pranojnë t’u përgjigjen thirrjeve telefonike, mesazheve me tekst, e-mail-it ose madje edhe bisedave fizike, pasi kjo u jep atyre kontrollin dhe fuqinë që ata dëshirojnë.

    Nëse keni vërejtur që dikush po përdor këtë teknikë tek ju, thjesht ndaloni të përpiqeni t’i kontaktoni ata dhe t’u kushtoni kohën dhe energjinë tuaj gjërave më pozitive dhe prodhuese.

    Burimi: Revista “Psikologjia”