Lajmet e fundit | Klikoje.al

Tag: ekspertet

  • A mund ta përhapin koronavirusin, njerëzit asimptomatik?/Ja çfarë thonë zyrtarët shëndetësor dhe ekspertët

    Që nga koha kur grupi i parë i rasteve të koronavirusit u raportua në Kinë dhjetorin e kaluar, shkencëtarët kanë garuar për të kuptuar më mirë sëmundjen shumë ngjitëse, COVID-19 dhe si të ndalojnë përhapjen e saj.

    Siç dihet deri më tani, koronavirusi transmetohet nga një person në tjetrin përmes kontaktit të drejtpërdrejtë, pikave të pështymës gjatë kollitjes ose “shkarkimit” nga hunda kur teshtini.

    Por ka një debat dhe hulumtime shkencore në vazhdim në lidhje me bartjen që kalon nga bartësit asimptomatikë, shkruan Al Jazeera.

    Çfarë është një asimptomatik?

    Asimptomatik do të thotë që një person është infektuar nga virusi, por nuk ndjehet i sëmurë ose nuk shfaq ndonjë simptomë.

    Kjo është e ndryshme nga një para-simptomatik, që do të thotë se një person nuk tregon simptomat në fazat e hershme të sëmundjes, por i zhvillon ato më vonë.

    Për ata që nuk janë asimptomatikë, koha midis infeksionit dhe fillimit të simptomave mund të shkojë nga një deri në 14 ditë ndërkohë që shumica e personave të infektuar tregojnë simptoma brenda pesë deri në gjashtë ditë.

    Sipas Organizatës Botërore të Shëndetit (OBSH), simptomat më të zakonshme të COVID-19 janë ethe, lodhje dhe një kollë e thatë. Disa pacientë mund të kenë dhimbje, dhimbje të fytit, diarre ose humbje ere ose shije.

    A mund ta përhapin koronavirusin njerëzit asimptomatikë?

    Konsensusi i përgjithshëm midis zyrtarëve shëndetësorë dhe ekspertëve është: Po.

    OBSH ka pohuar që njerëzit asimptomatikë mund të transmetojnë COVID-19, por kërkohen më shumë hulumtime për të përcaktuar shtrirjen e transmetimit.

    Dr. Naheed Usmani, presidente e Shoqatës së Mjekëve me prejardhje pakistaneze të Amerikës së Veriut (APPNA), i tha Al Jazeera: “Njerëzit asimptomatikë në përgjithësi nuk po ekzaminohen, të paktën në Shtetet e Bashkuara. Ata sigurisht që mund të përhapin sëmundjen”.

    Si mund të transportojnë asimptomatikët virusin?

    Ashtu si rastet simptomatike dhe ato para-simptomatike, njerëzit asimptomatikë mund të shpërndajnë virusin në shumë mënyra, duke përfshirë përmes pështymës, kollitjes dhe teshtitjes.

    Infeksioni gjithashtu mund të kalohet përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me të tjerët ose duke kontaminuar sipërfaqet dhe objektet.

    “Kur flisni, ndonjëherë do të pështyni pak”, thotë Anne Rimoin, një profesoreshë e epidemiologjisë në Shkollën e Shëndetit Publik të University of California, Los Angeles.

    “Do të fërkoni hundën. Do të prekni gojën. Do t’i fërkoni sytë. Dhe pastaj do të prekni sipërfaqe të tjera, dhe atëherë do të përhapni virusin”.

    A janë bartësit asimptomatikë COVID-19 më pak ngjitës?

    Kjo mbetet e paqartë dhe kërkohet më shumë hulumtim.

    Bazuar në provat aktuale, OBSH thotë se individët e infektuar asimptomatikisht kanë më pak të ngjarë të transmetojnë virusin sesa ata që zhvillojnë simptoma, shkruan Al Jazeera.

    Dhe dr. Usmani pajtohet.

    Ajo tha: “Nëse infektiviteti lidhet me dozën e ekspozimit ndaj virusit, atëherë transportuesit asimptomatikë do të depërtojnë kopje të virusit më të ulët”.

    Si mund të mbroheni?

    Rekomandohet të lani duart shpesh me sapun dhe ujë, të mbani sipërfaqet dhe objektet të pastra dhe të vishni maska për fytyrën, veçanërisht në vendet e mbushura me njerëz.

    Kur është e mundur, mbani një distancë të sigurt mes vetes dhe të tjerëve – veçanërisht nëse kolliten dhe teshtijnë – dhe shmangni prekjen e fytyrës, syve dhe gojës me duar të palara.

  • Ekspertët: Pandemia e COVID-19, do nxisë luftëra të reja në botë

    Sipas raportit të “Global Peace Index 2020”, pandemia dhe pasojat e saj ekonomike do të kenë një ndikim masiv në shoqëri.

    Në “Indeksin Global të Paqes” përshkruhet çdo vit gjendja e paqes në botë. Kësaj here ekspertët paralajmërojnë, se pandemia Covid-19 mund të sjellë konflikte të reja.

    Pandemia dhe pasojat e saj ekonomike do të kenë një ndikim masiv në shoqëri thuhet në raportin “Global Peace Index 2020”. Në “Indeksin Global të Paqes” përshkruhet çdo vit gjendja e paqes në botë. Kësaj here ekspertët paralajmërojnë, se pandemia Covid-19 mund të sjellë konflikte të reja.
    Si pasojë e pandemisë Corona dhuna dhe konfliktet në shumë rajone të botës mund të rriten. Ky është rezultat i një studimi të Institutit Ndërkombëtar për Ekonomi dhe Paqe (IEP) me seli në Sidnej të Australisë, shkruan Deutsche Welle. Të rrezikuar nga konfliktet e reja janë sidomos vendet që janë të paqëndrueshme dhe karakterizohen nga tensione. Ato do të bien nën një presion edhe më të madh, për shkak të urisë dhe luftës për burimet e kufizuara, shkruajnë studiuesit, të cilët i referohen veçanërisht Afrikës.

    Bota është më pak paqësore

    Çdo vit raporti i Indeksit Global të Paqes vlerëson situatën në më shumë se 160 vende të botës duke përdorur kritere si lufta, terrorizmi, dhuna policore dhe eksportet e armëve.

    “Bota është dukshëm më pak paqësore”, thuhet në indeksin e fundit. Sidoqoftë vërehet një ndarje në dy grupe me nga 80 vende secili. Në njërin grup situata është përmirësuar, në tjetrin është përkeqësuar. Pandemia e Coronës ka të ngjarë ta përkeqësojë situatën, pjesërisht sepse priten shkurtime në ndihmat për zhvillimin dhe misionet paqeruajtëse të OKB.

    Kjo mund t‘i destabilizojë më tej vendet të prekura nga konfliktet si Liberia, Afganistani dhe Sudani i Jugut, thonë studiuesit. Rreziku prej turbullirave ekonomike Po ashtu edhe vende të tilla si Brazili, Pakistani dhe Argjentina janë për shkak të turbullirave ekonomike në rrezik më të madh për paqëndrueshmëri politike, trazira dhe dhunë.

    Sidoqoftë ekziston gjithashtu një efekt pozitiv i krizës së Coronës: ndërhyrjet dhe luftërat në vende të tjera mund të jenë në të ardhmen më të vështira për t’u financuar. Por nëse për shembull angazhimi i Arabisë Saudite në Jemen ose e Rusisë në Siri do të shënojnë vërtetë rënie, kjo natyrisht është e hapur. Rënie e sulmeve terroriste Raporti konstaton edhe se numri i vdekjeve nga sulmet terroriste po bie në të gjithë botën.

    Në vitin 2015 si pasojë e terrorizmit gjetën vdekjen rreth 33.500 vetë, kurse vitin e kaluar 8,000. Edhe shpenzimet ushtarake në raport me prodhimin e brendshëm bruto kanë shënuar gjithashtu ulje në 100 vende. Në 133 vende ka pasur edhe rënie të përqindjes së personelit ushtarak në krahasim me përqindjen e përgjithshme të popullsisë.

    Shtim i trazirave të brendshme

    Nga ana tjetër indeksi tregon për një rritje të trazirave të brendshme. Në vitin 2019 pothuajse 60 përqind e të gjitha vendeve u prekën nga protestat e dhunshme. Ekspertët vëzhgojnë këtu një prirje afatgjatë: numri i trazirave në të gjithë botën në dhjetë vitet e fundit pothuajse është trefishuar. Raporti vlerëson se në vitin 2019 kostot ekonomike të dhunës dhe të konflikteve në të gjithë botën ishin 14.5 bilionë dollarë.